Adaptogeny – tajna broń astronautów!

Powiedzmy to sobie jasno – nasz układ nerwowy nie jest przystosowany do takich obciążeń,  jakie serwujemy mu na każdym kroku w dwudziestym pierwszym wieku. Życie w przewlekłym pędzie i stresie odbija się na całym organizmie. Możemy wspierać go na różne sposoby – poprzez wprowadzenie do swojej rutyny treningu uważności, medytacji czy innych zajęć wyciszających. Dodatkowe wsparcie dla głowy i układu nerwowego to prawidłowa dieta i suplementacja. A czy mówi Ci coś nazwa  adaptogeny?

 Adaptogeny są to takie substancje, z których od wieków korzystają zwolennicy medycyny wschodniej – substancje aktywne biologicznie, wspierające organizm w radzeniu sobie z nadmierną ilością stresu, zwłaszcza wysiłku fizycznego i psychicznego. 

Słowo „adaptogen” pochodzi od łacińskiego czasownika adaptare, co oznacza „przystosowywać”. W wielu badaniach wykazano, że ekstrakty z adaptogenów zwiększają odporność organizmu na szkodliwe działanie różnych warunków stresowych. Jedna z definicji mówi, że Adaptogeny to nietoksyczne rośliny, charakteryzujące się specyficznym wpływem na ludzkie ciało i umysł. Nadrzędną właściwością wszystkich adaptogenów jest zmniejszanie skutków stresu – wykazują one bowiem działanie antyoksydacyjne, a także zwiększające adaptacjaę organizmu na niesprzyjające warunki zewnętrzne. 

Jeden z pionierów badań nad adaptogenami, Brekhman, opisuje, że aby zaliczyć roślinę do grupy adaptogenów, powinna ona wykazywać trzy następujące cechy: 

  1. powinna zwiększać odporność fizyczne, chemiczne lub biologiczne czynniki stresowe
  2. musi wpływać na organizm normalizująco, czyli pomagać w przywróceniu homeostazy, naturalnej równowagi organizmu
  3. nie może wykazywać toksycznego, to znaczy szkodliwego działania na organizm, ani zakłócać prawidłowych funkcji organizmu 

Do adaptogenów zaliczamy takie rośliny, jak: 

  • żeń-szeń syberyjski, 
  • witania ospała [Ashwaganda]
  • różeniec górski [Rhodiola] 
  • korzeń lukrecji 
  • owoce cytryńca chińskiego

Działanie adaptogenów polega na zmniejszaniu poziomu odczuwalnego stresu, poprawie koncentracji, a także poprawie samopoczucia. Adaptogeny mają również zdolność obniżania hormonu stresu w organizmie, czyli kortyzolu. Powinny one pozwalać na sprawne funkcjonowanie organizmu w obliczu czynników stresogennych, jednocześnie nie pozbawiając go rezerw energii życiowej, co dzieje się w przypadku stosowania używek takich jak kofeina czy amfetamina. 

Adaptogeny zaliczamy do tak zwanych nootropów, czyli substancji wpływających na pracę mózgu. Badania pokazują, że substancje te mogą poprawiać funkcje poznawcze u osób zdrowych. 

Historia substancji ziołowych zwanych adaptogenami prawdopodobnie zaczyna się od zarządzenia Rady Komisarzy Ludowych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich z 1943 roku, dotyczącego rozpoczęcia prac badawczych w celu znalezienia substancji tonicznych zarówno dla żołnierzy, jak i osób pracujących w rosyjskim przemyśle obronnym podczas II wojny światowej. W1993 roku adaptogeny zostały włączone do oficjalnej praktyki medycznej w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i były wytwarzane przemysłowo jako standaryzowane ekstrakty w postaci tabletek i płynów – jako związek mający działanie stymulujące, regenerujące i antystresowe. Zauważono, że produkty te są niezwykle bezpieczne i z tego powodu są do dzisiaj używane w Rosji – zarówno jako możliwość dobrowolnej suplementacji, jak i jako zalecenie lekarza. Rosjanie przetestowali jeden z adaptogenów, różeniec górski, na prawie każdym olimpijczyku, twierdząc, że zwiększa on wytrzymałość i skraca czas regeneracji. Adaptogeny zażywane są także przez zawodowych sportowców i olimpijczyków między innymi ze Skandynawii, Chin, Rosji, Bułgarii, Węgier czy Stanów Zjednoczonych. 

Aktualnie adaptogeny są dostępne praktycznie na całym świecie, w tym w Polsce. W Szwecji i w Danii powszechna jest koncepcja łączenia różnych substancji adaptogennych i stosowanie kombinacji standardowych proporcji ekstraktów roślinnych o stałym stosunku.

Ciekawostką jest fakt, że adaptogeny zastosowano jako jako element diety astronautów w lotach kosmicznych wykonywanych przez agencje NASA i rosyjską ROSKOSMOS. 

Dr Victor Baranov z Ministerstwa Zdrowia w Moskwie na temat zastosowania adaptogenów w programie kosmicznym powiedział że „Poszukiwanie sposobów na utrzymanie wysokiej zdolności umysłowej i zawodowej kosmonautów na wszystkich etapach długoterminowego lotu kosmicznego jest najważniejszym zadaniem psychologii kosmicznej. ”

W tym celu astronauci korzystają ze specjalnie dobranej formuły adaptogenów, tak zwanej Adapt-232.

Dr Valeri Polyakov – naukowiec i kosmonauta, który spędził czterysta trzydzieści siedem dni na stacji kosmicznej Mir, aby udowodnić, że człowiek może przetrwać podróż na Marsa – wypowiedział się, że Adapt-232 odegrał ważną rolę w optymalizacji zdolności załogi do znoszenia zmian w (gazowej) atmosferze statku kosmicznego.

Aktualnie NASA oficjalnie włącza zioła adaptogenne jako jeden ze sposobów wspierających zdolności adaptacyjne amerykańskich astronautów podczas długoterminowych lotów kosmicznych

Temat adaptogenów to temat dość młody w Polsce, ale bardzo dobrze poznany na świecie. W naszych czasach pełnych przebodźcowania i nadmiaru stresu – warto wspierać organizm w sposób sprawdzony naukowo. A z pewnością te kilka wspomnianych dziś roślin, oficjalnie zaliczonych do grupy adaptogenów ma potwierdzone korzystne działanie na układ nerwowy. 

PS. Pamiętaj, aby wybierać suplementy tylko firm, które mają wszystkie niezbędne certyfikaty, w tym najlepiej potwierdzenie składu preparatu wykonane w niezależnym laboratorium. 


Źródło:

https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20050220674.pdf

https://www.phcogrev.com/article/2007/1/1-13?qt-sidebar_tabs=0

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S094471131000036X

Facebook
Instagram
[instagram-feed]
Archiwum